Παράγοντες και προϋποθέσεις για επιτυχημένη συμμετοχή σε αγώνες αντοχής υπεραποστάσεων
20 Απριλίου 2015
0

     (Μέρος Πρώτο ) Αρκετά χρόνια πριν, τότε που η χρήση του διαδικτύου δεν ήταν τόσο διαδεδοµένη και η πληροφόρηση από αυτό ελάχιστη ,τα νέα για αγώνες υπεραποστάσεων που έφταναν στα µάτια µας ήταν µέσω αθλητικών περιοδικών και εφηµερίδων ( triathlete magazine,ο δροµέας κ.α). Τότε στην επαρχία ήταν ακόµη δύσκολο να βρούµε πηγές πληροφόρησης για τέτοια ‘’events’’ οπότε γινόµαστε συνδροµητές, όσοι θέλαµε κάποια πληροφόρηση. Όποιος πάλι από εµάς είχε πρόσβαση σε αθλητικά τηλεοπτικά κανάλια, συχνά µαζευόµαστε σπίτι του για να παρακολουθήσουµε µαζί, µεγάλες αθλητικές διοργανώσεις.

     Απίστευτα κατορθώµατα από υπεραθλητές που ολοκλήρωναν υπεραποστάσεις σε κάθε είδους άθληµα προκαλούσαν απεριόριστο σεβασµό πρώτα , έπειτα θαυµασµό και την αναµενόµενη προσδοκία όλων να χαρούµε και στη χώρα µας αντίστοιχες διοργανώσεις. Ο κύκλος των αγώνων υπεραπόστασης τις µέρες που ζούµε έχει ευτυχώς ανοίξει προς όφελος όλων και παρόλο που η επίτευξη µιας εξαιρετικής επίδοσης είναι εξίσου δύσκολη µε τότε, η συµµετοχή είναι πολύ πιο απλή διαδικασία. Ενηµέρωση, εξοπλισµός, επιστηµονική έρευνα σε διατροφικά /προπονητικά θέµατα κάνουν τη διαδικασία πολύ πιο προσβάσιµη για τους αθλητές και πολύ πιο εύκολη για εµάς τους προπονητές . Θα ακολουθήσει µια προσπάθεια για να προσδιορίσουµε τις παραµέτρους που κάθε οµάδα (αθλητής-προπονητής-γιατρός) πρέπει να ελέγχει ώστε το αποτέλεσµα να είναι το καλλίτερο για όλους. Ι) Ψυχολογικές και βιολογικές παράµετροι Σε κάθε αγώνα υπεραπόστασης ο αθλητής φέρει ένα σηµαντικό ψυχικό φορτίο, πέρα από αυτό της βέλτιστης επίδοσης. Έχει να αντιµετωπίσει την ανασφάλεια των πολλών χιλιοµέτρων µε την κάθε τύπου δυσκολία και να απαντήσει στο πιο δύσκολο ερώτηµα όλων: -Θα τερµατίσω; Η ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης για έναν αθλητή είναι µονόδροµος και αυτό επιτυγχάνεται µε συγκεκριµένο τρόπο ζωής και µε την ικανότητα µπορεί να ακολουθεί µε σεµνότητα και πειθαρχία συγκεκριµένους κανόνες. Πέρα από τη διάθεση συµµετοχής σε έναν υπερµαραθώνιο, οι κοινωνικές συνθήκες όπως είναι η εργασία, η οικογένεια και οικονοµική κατάσταση, είναι παράµετροι που µπορούν εάν συνδυαστούν σωστά να δηµιουργήσουν τις προϋποθέσεις για την επιθυµητή επίδοση. καθηµερινή επαφή µε το άθληµα και η µεγάλη προπονητική ηλικία, είναι αρκετά για να γεµίσουν µε αυτογνωσία µυαλό και σώµα. Η εµπειρία, είναι κάτι υπαρκτό και αληθινό σε αντίθεση µε τη θεωρία η οποία εφαρµόζεται µόνο κάτω από πολύ συγκεκριµένες συνθήκες. Μόνο η άριστη γνώση του εαυτού-εξοπλισµού µπορεί να µας βοηθήσει να ανταπεξέλθουµε σε κάθε αντιξοότητα που θα προκύψει (και αναµένονται πολλές) σε ένα πολύωρο ή και πολυήµερο αγώνα.

     Κατά την έναρξη της προετοιµασίας είναι προαπαιτούµενο να γίνει πλήρης καρδιολογικός έλεγχος (υπέρηχος , ηλεκτροκαρδιογράφηµα σε ηρεµία και µέγιστη προσπάθεια) .Η αξιολόγηση των αποτελεσµάτων από καρδιολόγο µε εµπειρία σε αθλητές είναι δύσκολη, αλλά το ιδανικό. Η αθλητική καρδιά διαφέρει, µορφολογικά, λειτουργικά και δέχεται τεράστιες επιβαρύνσεις που δεν έχουν καµία συσχέτιση µε τη καρδιά ενός µη αθλούµενου ανθρώπου.

Είναι πολύ πιθανή η εµφάνιση αρρυθµιών και ασυµµετριών στο ηλεκτροκαρδιογράφηµα του αθλητή που αν αξιολογηθεί µε γνώµονα καρδιά ενός αγύµναστου, θα δώσει ψευδή συµπερασµατα.

Μη αθλητική καρδιά Αθλητική καρδιά
ΟΓΚΟΣ ΠΑΛΜΟΥ 90 milliliters 200 milliliters
ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΣΕ ΗΡΕΜΙΑ  75 beats/min 40 beats/min
ΜΕΓΙΣΤΗ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ 180 beats/min 180 beats/min
ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΠΑΡΟΧΗ ΣΕ ΗΡΕΜΙΑ 6.750 milliliters/min 8000 milliliters/min
ΜΕΓΙΣΤΗ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΠΑΡΟΧΗ 16200 milliliters/min 36000 milliliters/min

       Αιµατολογικός έλεγχος για το προσδιορισµό της υγείας (αιµατοκρίτης, αιµοσφαιρίνη, λευκά αιµοσφαίρια κ.τ.λ) και βιοχηµικός έλεγχος (σίδηρος, σιδηροδεσµευτική ικανότητα, φερριτίνη, γλυκόζη, τύποι χοληστερόλης,Ck, Ca, Na, Mg κ.α) είναι απαραίτητοι στην έναρξη της προετοιµασίας. Στις αιµατολογικές παραµέτρους οι άνδρες είναι ευνοηµένοι καθώς έχουν κατά 10% αυξηµένη την αιµογλοµπίνη, µια πρωτεΐνη η οποία είναι και η κύρια υπεύθυνη για την µεταφορά του οξυγόνου στους ιστούς. Εκτός από τη µειωµένη αιµογλοµπίνη, οι γυναίκες έχουν και αυξηµένες απώλειες σιδήρου εξαιτίας της εµµήνου ρήσης. Έλλειµµα σιδήρου στην διατροφή φέρνει πολύ συχνά αθλήτριες στα όρια της αναιµίας µε αποτέλεσµα την κατακόρυφη πτώση των επιδόσεων κυρίως, σε αγωνίσµατα εξαρτώµενα από τον αερόβιο µηχανισµό παραγωγής ενέργειας. Για να δροµολογηθεί η προπονητική διαδικασία, πρέπει να είµαστε πάντα µπροστά από αυτή. Η συστηµατική παρακολούθηση τέτοιων παραµέτρων έχει προληπτικό ρολό και είναι επιβεβληµένη για βελτίωση και πιθανή αναπροσαρµογή του προγράµµατος προπόνησης, αύξηση πρόσληψης µέσω διατροφής (ή και συµπληρώµατος διατροφής) κάποιου στοιχείου που µπορεί να είναι σε έλλειψη ή σε οριακή συγκέντρωση στο αίµα. ΙΙ) Εξοπλισµός- Ενυδάτωση Σε κάθε αγώνισµα ο εξοπλισµός που θα χρησιµοποιηθεί πρέπει απαραίτητα να προκύπτει µέσα από επαναλαµβανόµενες δοκιµές στη προπόνηση. Καίριο τµήµα του εξοπλισµού είναι τα ρούχα/παπούτσια που θα χρησιµοποιηθούν. Πρέπει ο αθλητής να καταφέρει να έχει το σώµα στεγνό και ζεστό κατά τη διάρκεια του αγώνα. Είναι καθοριστικής σηµασίας για την βέλτιστη επίδοση η χαµηλότερη ενεργειακή και ηλεκτρολυτική δαπάνη από τον οργανισµό µας για θερµορύθµιση.

     Οποιοδήποτε άλλο τµήµα του εξοπλισµού (πχ ποδήλατο, µπαστούνια, σακίδιο, κράνος) πρέπει να είναι οικείο και ο αθλητής άριστος χρήστης του. Σε κάθε αγώνα που πραγµατοποιείται σε υψηλή θερµοκρασία λίγα εξαρτώνται από τον εξοπλισµό (ελαφριά ρούχα ,καπέλο και παπούτσια) και τα περισσότερα καλείται να τα κάνει ο αθλητής . Με µέτριο έως ψηλό φορτίο άσκησης η απώλεια υγρών µπορεί να φτάσει τα 2.5 λίτρα ανά ώρα και εκεί η αναπλήρωση υγρών και ηλεκτρολυτών (χλώριο, κάλιο, ασβέστιο, µαγνήσιο, νάτριο) είναι απαραίτητη για τη συνέχεια της µυϊκής δραστηριότητας. Ο χειρότερος σύµβουλος σε αυτή τη κατάσταση είναι το αίσθηµα της δίψας, µίας και αυτή προκαλείται αφού σηµειωθεί απώλεια 1-2% στα υγρά του σώµατος. Τότε είναι πολύ αργά για αναπλήρωση µιας και υπάρχει ήδη µια τεράστια χρέωση στα συστήµατα. Αντίθετα, σε αγώνες µε χαµηλές θερµοκρασίες ή και εναλλασσόµενες θερµοκρασίες (αλλαγή υψοµέτρου/ηµέρα-νύχτα/αλλαγές στις καιρικές συνθήκες κατά τη διάρκεια) ο εξοπλισµός και η ορθή του χρήση θα κάνει την ουσιαστική διάφορα ανάµεσα στους εγκαταλείψαντες και τους τερµατίζοντες. Εκεί τη προσαρµογή του σώµατός στις όποιες χαµηλές ή αλλαγές θερµοκρασίας θα εξοµαλύνει ο κατάλληλος ρουχισµός ώστε να προλάβουµε αυξηµένη ενεργειακή δαπάνη για θερµορύθµιση. Επιπρόσθετα, εάν υπάρχει η δυνατότητα από τους κανονισµούς, επιβάλλεται να έχουµε και εναλλακτικό εξοπλισµό για αντικατάσταση στο ενδεχόµενο φθοράς του κατά τη διεξαγωγή του αγώνα.

     Η όποια επίδοση στις υπεραποστάσεις, δεν εξαρτάται όµως µόνο από τα χαρακτηριστικά του ανθρώπου- αθλητή και τον εξοπλισµό που θα διαθέτει. Στο επόµενο και τελευταίο τµήµα του άρθρου θα αναφερθούµε στη διατροφή αι τη σηµαντικότητα της πριν και κατά τη διάρκεια του αγώνα, τον εγκλιµατισµό και την εξοικείωση µε το αγωνιστικό χώρο καθώς και την οµάδα υποστήριξης που ακολουθεί.

Δηµήτρης Δερέκας
Derekas Endurance Coaching
Καθ. Φυσικής Αγωγής, Προπονητής αθληµάτων αντοχής
Μπορείτε να κατεβάσετε το 1ο άρθρο της σειράς εδώ --> http://goo.gl/UDd8Za